Er is een vreemd soort schizofrenie gegroeid tussen ons dagelijkse leven en het digitale bestaan dat we leiden op sociale media. In de straat, op café of in een winkel zijn we aanspreekbaar en herkenbaar. Niemand kan daar onzichtbaar blijven of zich voordoen als iemand anders zonder risico op betrapping. Online is dat wél de norm. Achter anonieme profielen kan iedereen vandaag ongestoord beledigen, bedreigen, manipuleren en misleiden. En telkens weer moet de samenleving achter de feiten aan hollen. Waarom aanvaarden we dat nog?
Stel je even voor dat we het anders zouden aanpakken. Dat wie zich begeeft op Facebook, Instagram, X of TikTok eerst langs een digitale voordeur passeert: een eenvoudige verificatie met itsme. Net zoals we dat vandaag al doen voor onze bankzaken, een notariële akte of een doktersvoorschrift. Niemand vindt dat een inperking van zijn vrijheid. Het is gewoon een basisvoorwaarde om fraude, misbruik en misleiding tegen te gaan. Waarom zou dat op sociale media anders zijn?
Zo’n verplichting zou geen muilkorf zijn. Je zou nog altijd kunnen posten onder een pseudoniem, satire bedrijven of schrijven onder een artiestennaam. Het verschil zit in de achterliggende zekerheid: dat achter elk profiel een echt mens schuilgaat die, wanneer hij of zij de grens overschrijdt, ook ter verantwoording kan worden geroepen. Vrijheid blijft overeind, maar verantwoordelijkheid komt erbij. En net dat ontbreekt vandaag vaak volledig.
De voordelen laten zich raden. Neem het online pesten onder jongeren. Vandaag zitten ouders en leerkrachten machteloos wanneer hun kind belaagd wordt door anonieme accounts die verdwijnen en weer opduiken. Met verificatie kan sneller worden ingegrepen en wordt duidelijk wie er achter de pesterijen zit. Of denk aan sextortion: jongeren worden onder druk gezet door daders die zich verschuilen achter nepaccounts en buitenlandse simkaarten. Wanneer je weet dat je identiteit altijd traceerbaar is, verliest die straffeloosheid haar aantrekkingskracht.
Ook volwassenen zouden gebaat zijn bij zo’n digitale identiteitscheck. Hoeveel mensen zijn al niet opgelicht door een nepwebshop of door een valse klantendienst die zogezegd hulp biedt? Hoeveel oudere mensen verliezen hun spaargeld na een vals bericht van een zogenaamde bankmedewerker? Met echte verificatie krijgt het label ‘gecontroleerd account’ eindelijk waarde. Fraudeurs zouden het veel moeilijker krijgen om slachtoffers te vinden.
En dan zijn er nog de grootschalige problemen die onze samenleving teisteren: deepfakes, georganiseerde desinformatie en haatcampagnes. Vandaag draaien die op anonieme netwerken die in een mum van tijd duizenden nieuwe profielen opzetten. Een systeem waarbij elke account gelinkt is aan een echte identiteit legt een stevige drempel voor zulke praktijken. Het maakt kwaadwillige massaproductie veel minder evident.
Natuurlijk zijn er bezwaren. Privacy, hoor je vaak. Maar verificatie hoeft niet te betekenen dat je volledige identiteitskaart in handen van een technologiebedrijf belandt. Het gaat enkel om een digitale bevestiging: dit is een echt persoon, met een leeftijd en een identiteit die juridisch kan worden achterhaald wanneer dat nodig is. Net zoals je bank vandaag niet alles weet over je medische dossier, hoeft een sociaal netwerk niet meer te weten dan strikt noodzakelijk.
Er zullen ook uitzonderingen moeten zijn: journalisten die bronnen beschermen, klokkenluiders die misstanden blootleggen, slachtoffers van partnergeweld die zich veilig willen uiten. Maar laat ons eerlijk zijn: zulke uitzonderingen kan je afbakenen en wettelijk regelen. Wat we níét mogen doen, is het misbruik van miljoenen gebruikers tolereren omdat een kleine minderheid terecht bescherming verdient.
En er is nog een argument dat vaak opduikt: internationale technologiebedrijven zouden zo’n regel nooit aanvaarden. Maar dat is niet waar. Kijk naar de strengere Europese regels rond privacy en digitale diensten: ook daar waren er aanvankelijk veel sceptici. Vandaag past elke grote speler zich netjes aan, omdat ze een markt als Europa niet zomaar kunnen missen. Wat telt, is dat de wet helder is en dat er sancties volgen bij weigering.
Sociale media zijn in minder dan twintig jaar uitgegroeid tot hét publieke plein van onze tijd. Maar dat plein wordt steeds meer overschaduwd door intimidatie, bedrog en desinformatie. Het is tijd dat het volwassen wordt. Met itsme hebben we een sleutel in handen die ons toelaat de digitale voordeur eindelijk op slot te doen. Niet om mensen buiten te houden, maar om ervoor te zorgen dat wie binnenkomt weet: hier gelden dezelfde spelregels als in de echte wereld.
Vrijheid, maar mét verantwoordelijkheid. Dat is geen beperking, dat is vooruitgang.
